Het water in de Rijn

Er staat niet altijd evenveel water in de Rijn. Hoe hoog het water staat noem je de waterstand, of het waterpeil. Hoge waterstanden zijn er altijd al geweest en zullen ook altijd blijven voorkomen. Ook lage waterstanden horen bij een rivier! Ook al hoort het erbij, het kan voor problemen zorgen.

Hoogwater, laagwater

Soms staat het water in de rivier hoger dan normaal. Dat komt bijvoorbeeld door smeltende sneeuw in de Alpen of harde regenbuien. Als het water dagen achter elkaar hoger dan normaal staat, noemen we dat hoogwater.

Ook kan er langere tijd geen of weinig regen vallen. Dan is er in de rivier minder water dan normaal. We noemen dat laagwater.

Varen met hoog- of laagwater?

Op de Rijn wordt het meest gevaren van alle rivieren in Europa. Er varen veel vrachtschepen die goederen van de ene naar de andere plek brengen. Deze goederen zijn soms giftig voor planten, dieren en mensen. Ze mogen dus niet in de Rijn terecht komen. Als het water erg hoog komt te staan moet voor de veiligheid de scheepvaart stilgelegd worden. Hoogwater kan dus nadelig zijn voor het transport.

Als er te weinig water is kunnen schepen ook niet altijd meer over de Rijn varen. Bijvoorbeeld wanneer de vaargeul niet diep genoeg meer is.

Containerschip (Foto: D. Putscher)
Containerschip
Foto: D. Putscher
Containerschip (foto: D. Putscher)
Containerschip
Foto: D. Putscher

Drinkwater en sproeiwater

Als er te weinig water in de Rijn staat, kan dat ook betekenen dat er te weinig water is om drinkwater van te maken. Ook de landbouw heeft water nodig om de gewassen te besproeien.

Gevolgen voor de natuur

De meeste dieren in de Rijn kunnen goed leven met hoog water. Trekvissen kunnen zelfs beter over (kleinere) stuwen heen als er veel water door de Rijn stroomt.

Bij laagwater zullen dieren die dicht bij het wateroppervlak leven lager gaan zitten. Er komt minder ruimte in de rivier, dus zullen ze dichter op elkaar moeten leven. Als er te veel dieren op een kleine ruimte leven, kunnen er ziektes uitbreken. De aal is bijvoorbeeld een vissoort die hier erg gevoelig voor is. De meeste dieren weten wel te overleven tijdens perioden van laagwater. Bijvoorbeeld door extra eieren te leggen.

Voor waterplanten is het gunstig als het waterpeil niet te veel verandert binnen een jaar. Maar ook al verdwijnen sommige waterplanten tijdelijk op sommige plekken, de meeste planten komen toch altijd terug na een periode van hoog- of laagwater.

Overstromingen

Soms komt het water in de rivier zo hoog dat het gebied eromheen onder water loopt. Dat noemen we een overstroming. Het water stroomt over de oevers, of over de dijk. Het water stroomt dan in het gebied achter de dijk.

Als er veel mensen wonen en werken in het ondergelopen gebied kan het water veel schade aanrichten. Stel je voor dat het water in je woonkamer tot je middel komt! Het kan in de ergste gevallen voorkomen dat mensen verdrinken tijdens een overstroming.