Gevaren voor de waterkwaliteit

Hoe komt het dat de waterkwaliteit niet altijd even goed is? Het water is zo vies omdat het afvalwater van huishoudens en de industrie vroeger in de Rijn werd geloosd zonder eerst schoon te maken. Dat doen we tegenwoordig niet meer, maar het Rijnwater is nog niet schoon genoeg. 

Afvalwater

Of we water nu gebruiken om te koken, te wassen, de wc door te trekken of de tuin water te geven, iedereen zorgt elke dag voor afvalwater. Elke inwoner van het Rijnstroomgebied gebruikt dagelijks gemiddeld 130 liter water.

Ook de landbouw en fabrieken zorgen voor afvalwater. Voor bijna alles wat je koopt, is tijdens de productie wel water gebruikt.

Met afvalwater bedoelen we al het water dat door mensen gebruikt is en op welke manier dan ook wordt geloosd. Er zijn dus meerdere manieren. Bijvoorbeeld via de wc of afvalwater uit een fabriek. Maar ook regenwater dat in bewoonde gebieden valt. Dit water neemt onderweg allerlei stoffen mee uit de bodem.

Chemische industrie in Ludwigshafen (Foto: BASF)
Chemische industrie in Ludwigshafen
Foto: BASF

Bijna al het afvalwater komt eerst in een waterzuiveringsinstallatie terecht, voordat het weer de natuur in gaat. Vroeger was dit niet zo. Toen werd afvalwater gewoon in de Rijn geloosd. De Rijn werd in die tijd ook wel ‘open riool’ genoemd. De Rijn kon toen behoorlijk stinken!

De bouw van waterzuiveringsinstallaties in het Rijnstroomgebied heeft de afgelopen 30 jaar meer dan 80 miljard euro gekost! Maar daardoor is het water wel veel schoner.

Het meeste water controleren we heel goed en kunnen we schoonmaken. In afvalwater uit huizen zitten bacteriën, wasmiddelen, schoonmaakmiddelen, vuil en voedselresten. Deze stoffen kunnen gemakkelijk afgebroken worden. Toch kunnen we niet al het water schoon genoeg krijgen. Vooral medicijnen en middelen om landbouwgewassen te beschermen en mee te besproeien of om thuis onkruid te bestrijden kunnen niet altijd uit het water gefilterd worden.

Het afvalwater van fabrieken gaat via pijpleidingen naar zuiveringsinstallaties in de stad. Of ze maken hun afvalwater zelf schoon en lozen het daarna in beken, sloten en de Rijn. Industriebedrijven gebruiken vaak heel speciale methodes bij de afvalwaterzuivering. Het water dat ze lozen is dus bijna altijd schoon genoeg. Wel kan het zijn dat het water te warm is. Ook daar moet goed op gelet worden!

Als het afvalwater niet goed gezuiverd wordt, daalt de kwaliteit van het water. Het lukt heel aardig om alles te zuiveren, maar het kan nog beter. 

Klimaatverandering

Het water in de Rijn wordt steeds warmer. Tussen 1978 en 2011 is de watertemperatuur gemiddeld met 1 à 1,5 °C gestegen. Voor een deel komt dat door energiecentrales. In energiecentrales wordt energie opgewekt. Hierbij wordt water gebruikt om onderdelen te koelen. Dat water wordt warm en daarna weer in de Rijn geloosd. Deze warmtelozingen zorgen vooral op die plek voor warmer water.

Door de klimaatverandering wordt het water in de hele Rijn warmer. De hitte zorgt ervoor dat de hoeveelheid zuurstof in het water minder wordt. Dat is het echte probleem. Want doordat er te weinig zuurstof in het water zit, worden de dieren in de Rijn zwakker. Zwakkere dieren worden sneller en makkelijker ziek. De hoge watertemperatuur kan op sommige plekken zelfs leiden tot sterfte onder vissen en schaaldieren.

Kortom, door klimaatverandering wordt het water warmer en daardoor neemt de waterkwaliteit af.

Lees meer over klimaatverandering.

 

Grondwater

Grondwater is al het water dat zich in de ondergrond, in bodems en gesteenten bevindt. Grondwater is een verborgen schat die dag en nacht in verbinding staat met rivieren en meren. Grondwater is de belangrijkste bron voor ons drinkwater, maar erg gevoelig voor vervuiling. Stoffen die er ooit in zijn terechtgekomen, worden maar heel langzaam afgebroken, of soms helemaal niet.

Bijna overal in het Rijnstroomgebied zijn er delen van het grondwater vervuild. De meeste schadelijke stoffen en voedingsstoffen komen door de landbouw in het grondwater terecht.

Grondwater
Grondwater

Ook voedingsstoffen kunnen een probleem zijn, als er te veel van in het water komt. Bestrijdingsmiddelen en voedingsstoffen spoelen uit de landbouwgebieden door de grond en komen via het grondwater in sloten en beken en later in de Rijn terecht. Op die manier spoelt neerslag ook stoffen uit andere gebieden naar de Rijn.

Vervuild grondwater komt na een tijdje in de Rijn en zorgt ervoor dat de waterkwaliteit afneemt.

Maar dat is nog niet alles. Ook via de lucht komen er allerlei stoffen in het water terecht. Er zweeft namelijk altijd van alles in de lucht. Vooral voedingsstoffen en metalen belanden op deze manier in de Rijn.